Instrument za pretpristupnu pomoć (IPA) koncipiran je s ciljem da se zemlje potencijalni kandidati i zemlje kandidati za članstvo u EU ujedine kroz njegovu primjenu i podsticajne učinke, čime bi se olakšao prelazak zemlje iz jednog statusa u drugi. Glavni ciljevi programa IPA jesu jačanje demokratskih institucija, promovisanje i zaštita ljudskih prava i osnovnih sloboda uz veće poštovanje prava manjina, razvoj građanskog društva te regionalna i prekogranična saradnja.

Da bi se na najefikasniji način postigli ciljevi svih zemalja, program IPA se sastoji od pet različitih komponenti: 

1. pomoć tranziciji i izgradnja institucija,
2. prekogranična i regionalna saradnja,
3. regionalni razvoj,
4. razvoj ljudskih resursa, i
5. ruralni razvoj.

Zemlje potencijalni kandidati funkcionišu na centralizovanoj osnovi, pri čemu Komisija, kao ugovorni organ, obezbjeđuje pomoć direktno, putem delegacija ili Evropske agencije za rekonstrukciju. Pomoć tim zemljama će biti obezbjeđena u okviru prve dvije komponente programa IPA, ali će sredstva za finansiranje infrastrukture, regionalnog razvoja, ruralnog razvoja i mjera koje unapređuju svijet rada, kao i najširih društvenih mjera, biti dostupna u okviru komponente „Pomoć tranziciji i izgradnja institucija”.

Zemlje kandidati i zemlje potencijalni kandidati mogu da učestvuju u IPA programu. Svako fizičko ili pravno lice koje ima prebivalište ili službeno sjedište u zemljama koje zadovoljavaju gore navedene uslove (u okviru komponente na koju imaju pravo) moći će da aplicira za finansiranje u okviru programa IPA, i to: neprofitne organizacije, državne institucije, posebno lokalne samouprave, javna/komunalna preduzeća, vladine agencije, univerziteti i instituti, obrazovne institucije, nevladine organizacije i udruženja, poslovna udruženja, privredne komore.

Budžet IPA programa u periodu od 2007. do 2013. godine iznosi 11,47 milijardi evra.